MÔN: SINH HỌC 9

Hươu sáu chân
Cụm hoa nhiều màu

CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Biến dị là những biến đổi trong cấu trúc gen hay cấu trúc, số lượng
nhiễm sắc thể.

CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
BIẾN DỊ
Biến dị di
truyền
Biến dị tổ hợp

Biến dị không
di truyền
Đột biến

Đột biến gen

Thường biến

Đột biến NST

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:
III. Vai trò của đột biến gen:

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
Đoạn gen (a) có trình tự sau:

A

T
G

X

A

T

T

A

X

G

a

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN GEN

a

d

b

c

a
T
G
A
T
X

b
b

Đoạn
ADN

A
X
T
A
G

Số cặp
(nu)

c

T
G
A
T
X
T
G
A
T
X
T

A
X
T
A
G
A
X
T
A
G
A

Điểm khác so với đoạn
(a)

d

T
G
G
T
X

A
X
X
A
G

Đặt tên dạng biến đổi

b

4

Mất cặp X -G

c

6

Thêm cặp T - A

Thêm 1 cặp nuclêôtic

d

5

Thay cặp A -T bằng
cặp G - X

Thay thế 1cặp
nuclêôtic

Mất 1 cặp nuclêôtic

a

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN GEN

10 nu
A=3,T=3
G=2,X=2

Mất một cặp
nucleotit
b

Thay thế
một cặp
nucleotit

Thêm một
cặp nucleotit
c

d
Ngoài ra còn có dạng đảo vị trí giữa các cặp Nucleotic.

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
Đột biến gen là gì ?
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen
liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit, xảy ra tại
một điểm nào đó trên ADN.
Kể tên một số dạng đột biến gen phổ biến?
-Các dạng đột biến gen: mất, thêm, thay thế một cặp
nuclêôtit.
Đột
biến
gengen
di truyền
được
là truyền
do khi đột
biến sẽ
Đột
biến
là biến
dị di
ở cấp
được tái bản qua cơ
tự tử
sao của ADN.
độ chế
phân

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan
tới một hoặc một số cặp nuclêôtit.
- Các dạng đột biến gen phổ biến: mất, thêm, thay thế một cặp
nuclêôtit.
- Đột biến gen là biến dị di truyền.

II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:

* Trong tự nhiên:

Tác nhân
môi trường

Sự nhân đôi của ADN

cc
cc
c

* Trong thực nghiệm:

Sử dụng tác nhân vật lý và hóa học

Trong tự nhiên, nguyên nhân nào dẫn đến
phát sinh đột biến gen?
- Tự nhiên: Rối loạn trong quá trình tự nhân
đôi của ADN dưới ảnh hưởng của môi trường
trong và ngoài cơ thể.
Trong thực nghiệm, người ta gây đột biến gen
bằng cách nào?
- Nhân tạo: Con người gây đột biến bằng các
tác nhân vật lý hoặc hóa học.

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen:
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:
- Tự nhiên: Rối loạn trong quá trình tự nhân đôi của
ADN dưới ảnh hưởng của môi trường trong và
ngoài cơ thể.
- Nhân tạo: Con người gây đột biến bằng các tác
nhân vật lý hoặc hóa học.

Thử tên lửa

Công ty bột ngọt Vedan thải chất
thải ra sông Thị Vải

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

Tác hại của Thuốc lá

Trong chiến tranh ở Miền Nam Việt Nam, quân đội Mỹ đã
rãi chất độc hóa học

Nêu một số biện pháp bảo vệ môi trường hạn chế
tác nhân gây đột biến cho người và sinh vật
-Sử dụng hợp lí nguồn thuốc bảo vệ thực vật.
-Không xả rác bừa bãi nhất là vỏ chai thuốc trừ sâu...
-Đảm bảo an toàn thực phẩm
-Chống chiến tranh vũ khí hạt nhân, các vụ thử tên
lửa ,sản xuất vũ khí hóa học …
-Tích cực bảo vệ môi trường đất, nước, không khí
trong lành => Trồng và bảo vệ cây xanh

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen:
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:
III. Vai trò của đột biến gen:

Viết sơ đồ mối quan hệ giữa gen và tính trạng
(Gen -->mARN-->Protein-->Tính trạng (kiểu hình )
Sự biến đổi cấu trúc phân tử gen sẽ dẫn đến điều
gì ở cơ thể sinh vật?

Biến đổi của gen dẫn đến biến đổi cấu
trúc của loại Protein mà nó mã hóa -->
có thể biến đổi kiểu hình.

Có hại
Hình 1: Đột biến

gen làm mất khả năng
tổng hợp diệp lục của
cây mạ (màu trắng)

Có hại
Hình 2. Lợn con

có đầu và chân sau
dị dạng

Có lợi
H.3. Đột biến gen ở
cây lúa(b)làm cây
cứng và nhiều bông
hơn ở giống gốc (a)

Hình 4:Giống lúa P6 đột

biến có thời gian sinh trưởng
ngắn từ 7580 ngày ; đạt
5155tạ/ha

- Đa
sốđột
độtbiến
biếngen
gencócó
hại nhưng
trong
Vậy
ý nghĩa
gì trong
thực tế có
1 sốtrọt
độtvà
biến
gennuôi
có lợi
trồng
chăn
?

Tại sao đột biến
gen biểu hiện ra
kiểu hình
thường có hại
cho bản thân
sinh vật ?

- Đột biến gen biểu hiện
ra kiểu hình thường có
hại cho bản thân sinh
vật: Vì chúng phá vỡ sự
hài hòa thống nhất
trong kiểu gen, gây ra
những rối loạn trong
quá trình tổng hợp
Protein.

Gensố đột biến gen tạo ra các gen lặn (a) và chỉ
Đa
mARN
Protein
(một đoạn
Tính trạng
biểu hiện ra kiểu hình ở thể đồng hợp (aa)
và
ADN)
trong điều kiện môi trường thích hợp. Những
biến đổi này ít thích nghi với điều kiện sống nên
đổi
Biến
gâyđổi
hại cho Biến
sinh đổi
vật nhất làBiến
sinh
vật bậc Biến
cao. đổi
cấu trúc
cấu trúc
mARN
kiểu
protein
phân tử
hình
tương
ứng
của gen

Cừu chân ngắn
Đột biến gen làm cho cừu
chân ngắn ở Anh không nhảy
qua hàng rào vào phá vườn.

Lúa có khả năng chịu hạn
cho năng xuất cao

Đột biến gen thể hiện ra kiểu
Đột biến
gen
nào có
ý thế
hình
sẽ ảnh
hưởng
như
nghĩanào
trong
trọt và
đếntrồng
sinh vật?
chăn nuôi ?

Đột biến
biến gen
gen có
thểlợi
hiện
racó
kiểu
hình
Đột
mới
ý nghĩa
thường
gây
hại cho
bảnchăn
thânnuôi
sinh vật
trong
trồng
trọt và

Tiết 22, Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen:
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen:
III. Vai trò của đột biến gen:
- Đa số đột biến gen có hại cho bản thân sinh vật.
- Một số đột biến gen có lợi --> Có ý nghĩa trong trồng
trọt và chăn nuôi.

CÂU HỎI, BÀI TẬP CỦNG CỐ

Câu 5. Một gen có Nucleotic loại A = 10 và loại G = 20

a/ Sau khi đột biến gen: A = 11, G = 20. Đây thuộc
loại dạng đột biến gì ?
b/ Sau khi đột biến gen: A = 9,G = 21. Đây thuộc loại
dạng đột biến gì ?
c/ Sau khi đột biến gen: A = 9,G = 20. Đây thuộc loại
dạng đột biến gì ?

Đáp án : a/ Đột biến thêm cặp,đó là cặp A-T
b/ Đột biến thay thế, thay cặp A-T bằng G-X
c/ Đột biến mất cặp, đó là mất cặp A-T

*Ñoái vôùi baøi hoïc cuûa tieát hoïc naøy: Học bài.
Trả lời câu hỏi và bài tập SGK.
*Ñoái vôùi baøi hoïc cuûa tieát hoïc tieáp theo: “Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể ”
- Quan sát hình 22.
- Đọc bài và trả lời câu hỏi:
*Đột biến cấu trúc NST là gì?
*Tìm hiểu các dạng đột biến NST
*Nguyên nhân phát sinh đột biến
cấu trúc NST.
* Tính chất (lợi ích, tác hại)

TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN QUÝ THẦY,
CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH